اتیلن دیآمین تترااستیک اسید مرک 1000 گرمی:
اتیلن دیآمین تترااستیک اسید مرک 1000 گرمی که با نام اختصاری EDTA معرفی میشود، یکی از مهمترین و پرکاربردترین ترکیبات شیمیایی در صنایع مختلف به شمار میآید.
این ماده یک ترکیب آلی از خانواده آمینو پلیکربوکسیلیک اسیدهاست که یونهای فلزی را شلاته مینماید و به همین دلیل در صنایع آزمایشگاهی، شیمیایی، دارویی، غذایی، کشاورزی و تصفیه آب کاربرد گسترده دارد.
EDTA با یونهای فلزی چندظرفیتی مانند کلسیم، منیزیم، آهن، مس و روی پیوند پایدار تشکیل میدهد و از واکنشهای ناخواسته این یونها در محیطهای مختلف جلوگیری مینماید.
این ماده معمولاً بهصورت پودر یا کریستال سفیدرنگ و بدون بو عرضه میشود و در بستهبندیهای مختلف از جمله بسته ۱ کیلوگرمی برای مصارف آزمایشگاهی و صنعتی در دسترس قرار دارد.
کاربردهای اتیلن دیآمین تترااستیک اسید (EDTA):
EDTA بهدلیل ساختار شیمیایی خاص خود در حوزههای متنوعی مورد استفاده قرار میگیرد. مهمترین کاربردهای این ماده عبارتاند از:
-
صنایع تصفیه آب:
EDTA یونهای کلسیم و منیزیم موجود در آب سخت را شلاته مینماید و از تشکیل رسوب در سیستمهای لولهکشی، بویلرها و مبدلهای حرارتی جلوگیری مینماید. این ویژگی باعث افزایش عمر تجهیزات و بهبود راندمان سیستمها میشود. -
آزمایشگاههای شیمی و زیستشناسی:
در محیطهای آزمایشگاهی، EDTA برای کنترل یونهای فلزی مزاحم در محلولها، بافرها و واکنشهای آنزیمی کاربرد دارد. این ماده در آزمایشهای بیوشیمی و مولکولی نقش مهمی دارد. -
صنایع شوینده و پاککنندهها:
EDTA در فرمولاسیون مواد شوینده خانگی و صنعتی استفاده میشود تا اثر یونهای فلزی موجود در آب را خنثی کند و قدرت پاککنندگی را افزایش دهد. -
صنایع داروسازی و پزشکی:
در تولید برخی داروها، سرمها و فرآوردههای تزریقی، EDTA بهعنوان پایدارکننده و مهارکننده یونهای فلزی ناخواسته مورد استفاده قرار میگیرد. -
صنایع غذایی (در محدوده مجاز):
در صنایع غذایی، نوع گرید غذایی EDTA برای جلوگیری از اکسیداسیون، تغییر رنگ و افت کیفیت محصولات غذایی کاربرد دارد. -
کشاورزی و کودهای شیمیایی:
EDTA در تولید کودهای ریزمغذی شلاتهشده به کار میرود و جذب عناصر فلزی مانند آهن و روی را برای گیاهان افزایش میدهد.
مشخصات فیزیکی و شیمیایی اتیلن دیآمین تترااستیک اسید:
-
نام شیمیایی: اتیلن دیآمین تترااستیک اسید
-
نام انگلیسی: Ethylenediaminetetraacetic Acid
-
نام اختصاری: EDTA
-
شماره CAS: 60-00-4
-
فرمول مولکولی: C₁₀H₁₆N₂O₈
-
جرم مولکولی: 292.24 گرم بر مول
-
حالت فیزیکی: جامد
-
شکل ظاهری: پودر یا کریستال سفید
-
بو: بدون بو
-
چگالی: حدود 1.46 گرم بر سانتیمتر مکعب
-
نقطه ذوب: حدود 240 تا 250 درجه سانتیگراد (همراه با تجزیه)
-
حلالیت در آب: محدود، وابسته به pH
-
pH محلول 1٪: حدود 2.5 تا 5
-
فشار بخار: بسیار ناچیز
-
پایداری شیمیایی: پایدار در شرایط عادی
هشدارها، خطرات و اطلاعات ایمنی EDTA :
اتیلن دیآمین تترااستیک اسید به دلیل ماهیت شیمیایی خود در گروه مواد با خطر متوسط قرار دارد و رعایت الزامات ایمنی هنگام کار با آن ضرورت دارد.
طبقهبندی خطر:
-
Eye Irritation – Category 2A
-
Skin Irritation – Category 2
-
STOT SE – Category 3 (تحریک دستگاه تنفسی)
پیکتوگرام:
-
GHS07 (علامت تعجب)
کلمه هشدار:
-
Warning – هشدار
کدهای خطر (Hazard Statements):
-
H319: موجب تحریک شدید چشم میشود و تماس مستقیم میتواند باعث سوزش و قرمزی گردد.
-
H315: باعث تحریک پوست، بهویژه در تماس طولانیمدت میشود.
-
H335: احتمال تحریک دستگاه تنفسی در صورت استنشاق گرد و غبار وجود دارد.
کدهای ایمنی و احتیاط (Precautionary Statements):
-
P261: از تنفس گرد و غبار خودداری شود.
-
P264: شستشوی کامل دستها پس از کار با ماده ضروری است.
-
P280: استفاده از دستکش، عینک ایمنی و لباس محافظ توصیه میشود.
-
P305 + P351 + P338: هنگام تماس با چشم، اگر لنز دارید ابتدا آنها را از چشمهای خود در بیاورید و بعد چشمهایتان را به مدت ۱۵ دقیقه با آب بشویید.
-
P302 + P352: بعد از تماس با پوست، ناحیه تماس را با آب و صابون کاملاً بشویید.
-
P304 + P340: در صورت استنشاق، انتقال فرد به هوای آزاد الزامی است.
-
P501: دفع ماده و ظروف طبق مقررات زیستمحیطی انجام شود.
اطلاعات سمشناسی اتیلن دیآمین تترااستیک اسید (EDTA):
اتیلن دیآمین تترااستیک اسید از دیدگاه سمشناسی در گروه مواد با سمیت حاد پایین قرار میگیرد و در صورت استفاده صحیح در محیطهای صنعتی و آزمایشگاهی، خطر جدی ایجاد نمینماید.
دادههای تجربی نشان میدهد مقدار LD₅₀ خوراکی در مطالعات حیوانی (موش) حدود ۴۵۰۰ میلیگرم بر کیلوگرم است و این مقدار سمیت حاد نسبتاً پایین این ماده را در مقایسه با بسیاری از ترکیبات شیمیایی صنعتی نشان میدهد
با این حال، این اطلاعات صرفاً جنبه توصیفی دارد و تماس خوراکی با ماده بهعنوان یک ترکیب شیمیایی توصیه نمیشود.
تماس مستقیم EDTA با چشم باعث تحریک قابلتوجه میشود.علائم مانند سوزش، قرمزی و التهاب چشم در اثر تماس ظاهر میشوند و به همین دلیل جلوگیری از تماس چشمی اهمیت دارد.
تماس پوستی معمولاً منجر به بروز اثرات سیستمیک نمیشود، اما تماس طولانیمدت یا مکرر ممکن است موجب تحریک خفیف تا متوسط پوست گردد.
استنشاق گرد و غبار این ماده میتواند دستگاه تنفسی فوقانی را تحریک کند و علائمی مانند احساس خشکی، سوزش گلو یا سرفه ایجاد نماید.
این اثرات اغلب موقتی هستند و با کاهش مواجهه برطرف میشوند. بر اساس اطلاعات موجود، شواهد معتبری مبنی بر سرطانزایی، جهشزایی ژنتیکی یا اثرات منفی بر باروری برای EDTA مشخص نمیشود.
با این حال، رعایت اصول ایمنی شغلی و استفاده از تجهیزات حفاظت فردی برای کاهش مواجهه مستقیم، همواره توصیه میشود.
نگهداری، حملونقل و بستهبندی اتیلن دیآمین تترااستیک اسید (EDTA):
نگهداری صحیح اتیلن دیآمین تترااستیک اسید برای حفظ کیفیت و ایمنی آن اهمیت زیادی دارد.
این ماده باید در محیطی خشک، خنک و دارای تهویه مناسب نگهداری شود.تماس با رطوبت باعث تشکیل پودر کلوخه
میشود و کیفیت فیزیکی محصول کاهش مییابد، بنابراین باید در ظروف کاملاً دربسته نگهداری شود.
دمای مناسب نگهداری معمولاً بین ۱۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است و قرارگیری در معرض نور مستقیم خورشید توصیه نمیشود.
EDTA باید دور از مواد اکسیدکننده قوی و بازهای قوی نگهداری شود. بستهبندیهای متداول شامل کیسههای چندلایه مقاوم یا ظروف پلاستیکی دربسته است که برای وزنهای ۱ کیلوگرمی کاربرد دارند.
از نظر حملونقل، EDTA جزو مواد خطرناک طبقهبندی نمیشود و شماره UN ندارد.
با این حال، جلوگیری از آسیب به بستهبندی، پخش گرد و غبار و نفوذ رطوبت در زمان جابهجایی ضروری است. رعایت این موارد ایمنی و کیفیت محصول را تضمین مینماید.
اثرات زیستمحیطی اتیلن دیآمین تترااستیک اسید (EDTA)
اتیلن دیآمین تترااستیک اسید بهدلیل خاصیت شلاتهکنندگی قوی، در صورت ورود بدون کنترل به محیط زیست نیاز به مدیریت میشود.
این ماده قابلیت اتصال پایدار به یونهای فلزی را دارد و به همین دلیل در طبیعت بهسرعت تجزیه نمیشود. EDTA از نظر زیستمحیطی دارای تجزیهپذیری زیستی پایین است و میتواند برای مدت طولانی در آب و خاک باقی بماند.
در محیطهای آبی، EDTA با یونهای فلزی ضروری مانند کلسیم و منیزیم پیوند برقرار مینماید و این موضوع ممکن است تعادل طبیعی عناصر را بر هم بزند.
همچنین این ماده میتواند تحرک فلزات سنگین را افزایش دهد و انتقال آنها را در محیط تسهیل نماید. اگرچه EDTA برای آبزیان سمیت حاد پایین دارد ، اما حضور مداوم آن در منابع آبی میتواند اثرات غیرمستقیم و تجمعی ایجاد نماید.
به همین دلیل، رهاسازی مستقیم EDTA در فاضلاب، خاک یا منابع آب طبیعی توصیه نمیشود.
پسماندهای حاوی این ماده باید طبق مقررات زیستمحیطی جمعآوری و دفع شوند تا از آسیب به اکوسیستم جلوگیری شود.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.