اتانول آمين مرک

اتانول آمین مرک:

اتانول‌ آمین مرک (Ethanolamine) که با نام مونو‌اتانول‌آمین (Monoethanolamine – MEA) نیز مطرح می‌شود، یکی از ترکیبات مهم و پرمصرف در صنایع شیمیایی، نفت و گاز، پتروشیمی، شوینده‌ها، فلزکاری، رنگ و رزین و همچنین آزمایشگاه‌های تحقیقاتی است.

این ماده به دلیل ساختار شیمیایی ویژه خود شامل یک گروه آمینی (-NH₂) و یک گروه هیدروکسیل (-OH) است و خواص منحصربه‌فردی از نظر واکنش‌پذیری، قلیاییت و حلالیت دارد.

اتانول‌آمین تولیدشده توسط شرکت Merck با خلوص بالا و کنترل دقیق ناخالصی‌ها عرضه می‌شود و به همین دلیل برای کاربردهای حساس صنعتی و آزمایشگاهی انتخابی مطمئن و استاندارد محسوب می‌گردد.

نام آیوپاک اتانول‌آمین 2-آمینو‌اتانول (2-Aminoethanol) است.

فرمول مولکولی این ترکیب C₂H₇NO است و جرم مولکولی آن 61.08 گرم بر مول است. شماره شناسایی بین‌المللی این ماده (CAS Number): 141-43-5 است.

اتانول‌آمین در دمای محیط به صورت مایعی شفاف، بی‌رنگ تا زرد بسیار کم‌رنگ با بوی ملایم آمونیاکی دیده می‌شود.

این ماده کاملاً در آب محلول است و به دلیل خاصیت قلیایی بالا، توانایی مؤثری در خنثی‌سازی اسیدها و تشکیل نمک‌های پایدار دارد.

مشخصات فیزیکی و شیمیایی اتانول‌آمین مرک:

• حالت فیزیکی: مایع

• رنگ: بی‌رنگ تا زرد بسیار کم‌رنگ

• بو: بوی ملایم آمونیاکی

• چگالی در 20°C: حدود 1.015 g/cm³

• نقطه ذوب: حدود 4 تا 10 درجه سانتی‌گراد

• نقطه جوش: حدود 171 درجه سانتی‌گراد

• فشار بخار در 20°C: حدود 0.5 hPa

• ویسکوزیته: نسبتاً بالا

• فراریت: کم

• ضریب شکست (20°C): حدود 1.453

• فرمول مولکولی: C₂H₇NO

• جرم مولکولی: 61.08 g/mol

• گروه‌های عاملی: آمین اولیه و الکل

• ماهیت شیمیایی: باز آلی قوی

• pH محلول آبی (100 g/L): حدود 12

• حلالیت در آب: کاملاً محلول

• حلالیت در الکل‌ها: بالا

• واکنش‌پذیری: بالا در برابر اسیدها

• قابلیت تشکیل نمک: بسیار بالا

• پایداری شیمیایی: پایدار در شرایط نگهداری استاندارد

کاربردهای اتانول‌ آمین مرک (Ethanolamine Merck):

اتانول‌ آمین مرک به دلیل ساختار شیمیایی خاص، خاصیت قلیایی، حلالیت بالا در آب و توانایی واکنش با اسیدها، یکی از ترکیبات بسیار مهم و چندمنظوره در صنایع مختلف محسوب می‌شود.

گستره کاربرد این ماده از صنایع سنگین تا فرمولاسیون‌های دقیق آزمایشگاهی را شامل می‌شود.

صنعت نفت، گاز و پتروشیمی:

یکی از مهم‌ترین و مطرح‌ترین کاربردهای اتانول‌آمین، استفاده از آن در واحدهای شیرین‌سازی گاز طبیعی است.

این ماده برای جذب و حذف گازهای اسیدی مانند دی‌اکسید کربن (CO₂) و سولفید هیدروژن (H₂S) به کار می‌رود. استفاده از اتانول‌ آمین در این فرآیندها باعث کاهش خوردگی تجهیزات، افزایش ایمنی سیستم، بهبود کیفیت گاز خروجی و افزایش عمر خطوط انتقال می‌شود.

به همین دلیل، اتانول‌آمین یکی از مواد کلیدی در پالایشگاه‌ها و مجتمع‌های پتروشیمی به شمار می‌رود.

کاربرد در تولید شوینده و پاک‌کننده‌ها:

در صنعت شوینده، اتانول‌آمین نقش بسیار مهمی در تنظیم pH فرمولاسیون‌ها دارد.

این ماده به‌عنوان عامل قلیایی ملایم، باعث بهبود عملکرد سورفکتانت‌ها و افزایش قدرت پاک‌کنندگی می‌شود

. اتانول‌آمین در تولید مایعات ظرفشویی، شوینده‌های صنعتی، چربی‌برها، پاک‌کننده‌های چندمنظوره و مواد نظافت صنعتی به‌طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد و به پایداری و یکنواختی محصول نهایی کمک می‌نماید.

کاربرد در صنایع شیمیایی و سنتز آلی:

اتانول‌ آمین یک واسطه شیمیایی بسیار مهم در سنتز ترکیبات آلی محسوب می‌شود.

از این ماده برای تولید آمیدها، نمک‌های آمونیومی، سورفکتانت‌ها، امولسیفایرها و مشتقات آمینی استفاده می‌شود.

کابردهای تکمیلی اتانول آمین مرک:

صنعت رنگ، رزین و پوشش‌ها:

در صنایع رنگ و رزین، اتانول‌آمین به‌عنوان تنظیم‌کننده pH و عامل پایدارکننده در تولید رنگ‌های پایه آبی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این ماده باعث بهبود یکنواختی پوشش، افزایش پایداری سیستم رنگی و جلوگیری از ته‌نشینی اجزا می‌شود. همچنین در فرمولاسیون برخی رزین‌ها و پوشش‌های صنعتی نقش مؤثری دارد.

صنعت فلزکاری:

در صنعت فلزکاری، اتانول‌آمین به‌عنوان افزودنی در سیالات برش، خنک‌کننده‌ها و روانکارها استفاده می‌شود. این ماده با کاهش خوردگی، افزایش روانکاری و بهبود کیفیت سطح فلز، به افزایش عمر ابزار و کیفیت فرآیند ماشین‌کاری کمک می‌نماید.

کاربرد در کشاورزی و صنایع وابسته:

اتانول‌آمین در تولید برخی سموم، کودهای مایع و فرمولاسیون‌های کشاورزی به‌عنوان ماده کمکی و تنظیم‌کننده pH کاربرد دارد و به افزایش پایداری و اثربخشی ترکیبات فعال کمک می‌نماید.

کاربرد در آزمایشگاه‌های تحقیقاتی و کنترل کیفیت:

در محیط‌های آزمایشگاهی، اتانول‌آمین به‌عنوان باز آلی، معرف شیمیایی و ماده تنظیم‌کننده pH در واکنش‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این ماده در آماده‌سازی محلول‌های بافر، سنتز ترکیبات آلی و فرآیندهای آنالیز شیمیایی مورد توجه قرار می‌گیرد. خلوص بالای اتانول‌آمین مرک، دقت نتایج آزمایشگاهی و تکرارپذیری اندازه‌گیری‌ها را تضمین می‌نماید.

کنترل دقیق ناخالصی‌ها، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاربرد این ماده در فعالیت‌های دانشگاهی، پژوهشی و کنترل کیفیت صنعتی دارد.

استفاده از گرید معتبر مرک، تضمینی برای انطباق با استانداردهای آزمایشگاهی بین‌المللی محسوب می‌شود.

مقایسه اتانول‌آمین با اتانول مطلق (Ethanol Absolute):

اتانول مطلق یک الکل ساده و خنثی با فرمول C₂H₆O است که عمدتاً به‌عنوان حلال، ضدعفونی‌کننده و ماده استخراج‌کننده استفاده می‌شود.

این ماده بسیار فرار است و نقطه جوش آن حدود 78 درجه سانتی‌گراد است. در مقابل، اتانول‌آمین یک آمین قلیایی فعال با نقطه جوش بالا و فراریت کم است که بیشتر در واکنش‌های شیمیایی، تنظیم pH و جذب گازهای اسیدی کاربرد دارد.

از نظر ایمنی، اتانول مطلق بیشتر به دلیل قابلیت اشتعال بالا خطرناک است، در حالی که اتانول‌آمین به دلیل خورندگی و خاصیت قلیایی نیازمند کنترل دقیق تماس پوستی و چشمی است. این دو ماده از نظر فنی قابل جایگزینی با یکدیگر نیستند.

ایمنی و مخاطرات اتانول‌آمین مرک (GHS)

طبقه‌بندی خطر

• Acute Tox. 4

• Skin Corr. 1B

• Eye Dam. 1

• STOT SE 3

• Aquatic Chronic 3

عبارات خطر (H Codes)

• H302: در صورت بلعیدن، اثرات زیان‌آوری دارد.

• H312: تماس پوستی می‌تواند باعث بروز اثرات زیان‌آور شود.

• H332: استنشاق بخارات برای سلامتی خطرناک است.

• H314: باعث سوختگی شدید پوست و آسیب شدید چشم می‌شود.

• H335: ممکن است باعث تحریک دستگاه تنفسی شود.

• H412: مضر برای آبزیان با اثرات ماندگار

عبارات احتیاطی (P Codes):

• P260: از استنشاق بخار، مه یا گاز جلوگیری شود.
• P264: پس از کار با ماده، شست‌وشوی کامل دست‌ها و نواحی در تماس انجام شود.
• P273: از ورود ماده به محیط زیست جلوگیری شود.
• P280: استفاده از دستکش محافظ، لباس محافظ، محافظ چشم و محافظ صورت الزامی است.
• P301 + P312: در صورت بلعیدن، هنگام بروز علائم ناراحتی تماس با مرکز مسمومیت‌ها یا پزشک ضروری است.
• P303 + P361 + P353: در صورت تماس با پوست یا مو، خارج کردن فوری لباس‌های آلوده و شست‌وشوی پوست با مقدار زیادی آب انجام شود.
• P304 + P340: در صورت استنشاق، انتقال فرد به هوای آزاد و حفظ وضعیت مناسب تنفس انجام گیرد.
• P305 + P351 + P338: هنگام تماس با چشم، اگر لنز دارید ابتدا آن‌ها را از چشم‌های خود در بیاورید و بعد چشم‌هایتان را به مدت ۱۵ دقیقه با آب بشویید.
• P310: تماس فوری با مرکز مسمومیت‌ها یا پزشک ضروری است.
• P403 + P233: نگهداری در محل دارای تهویه مناسب و ظرف کاملاً دربسته انجام شود.
• P501: دفع محتویات و ظرف مطابق با مقررات محلی، ملی و بین‌المللی انجام گیرد.

شرایط نگهداری و حمل‌ونقل اتانول‌آمین مرک:

اتانول‌آمین به دلیل خاصیت قلیایی و خورندگی، باید تحت شرایط ایمن و قابل کنترل نگهداری و حمل‌ونقل شود.

این ماده باید در ظروف دربسته، سالم و مقاوم در برابر مواد قلیایی نگهداری گردد.

ظروف پلاستیکی مقاوم مانند پلی‌اتیلن یا پلی‌پروپیلن برای نگهداری اتانول‌آمین مناسب هستند و استفاده از ظروف فلزی بدون پوشش محافظ توصیه نمی‌شود.

محل نگهداری باید خنک، خشک و دارای تهویه مناسب است تا از تجمع بخارات جلوگیری شود.

اتانول‌آمین باید دور از تابش مستقیم نور خورشید، منابع حرارتی و شعله باز نگهداری گردد. دمای محیط پایدار برای حفظ کیفیت و ایمنی این ماده مناسب است و از قرار گیری آن در شرایط دمایی بسیار بالا یا بسیار پایین باید اجتناب شود.

از نظر ناسازگاری شیمیایی، اتانول‌آمین باید دور از اسیدهای قوی، عوامل اکسیدکننده و مواد واکنش‌پذیر انبار شود، زیرا تماس با این مواد می‌تواند منجر به واکنش‌های ناخواسته و خطرناک گردد.

همچنین نگهداری این ماده در مجاورت مواد غذایی و دارویی مجاز نیست.